خود را خودکشی کردن

۲۰ دی ۱۳۹۶
«خود را خودکشی کردن: باز هم از زبان و سیاست»
چه کسی گمان می‌کرد روزی این غلط مسلم دستوری از روی کاغذ پر بکشد، به فعل درآید، و بر دهان پرخون و زبان چاک‌چاک ملتی بنشیند که هر دم و ساعت شاهدند جهان‌پهلوانشان خودش را خودکشی کرده، جوانشان در زندان خودش را خودکشی کرده، ماموری در زندان با داروی نظافت خودش را خودکشی کرده، آن یکی کجا و آن دیگری کجا خودش را خودکشی کرده؟


«خود را خودکشی کردن: باز هم از زبان و سیاست»

سایه اقتصادی نیا


یکی از اشتباهات رایج در زبان کودکان و نوآموزان زبان فارسی تشخیص افعال لازم و متعدی است. مثلاً فعل «خودکشی کردن» را، که لازم است و به مفعول احتیاج ندارد، به صورت متعدی به کار می‌برند و برای آن مفعول می‌آورند و می‌گویند: خودش را خودکشی کرد! این خطا از آنجا حادث می‌شود که کودکان و فارسی‌آموزان بدواً قادر به تفکیک کلمۀ "خود" از بدنۀ مصدر "خودکشی کردن" نیستند و چون آن "خود" را، که درواقع مفهوم مفعولی دارد، در جایگاه مفعول نمی‌بینند، برای جمله مفعول اضافه می‌آورند. ممکن است بگویند خودش را خودکشی کرد یا او را خودکشی کردند، یا…. طبعاً دستوردانان و اهل زبان این کاربرد را غلط می‌دانند و، اگر مثل من ویراستار باشند، روی آن خط هم می‌کشند؛ غافل از اینکه دست بالای دست بسیار است و ید سیاست فوق ایدینا! 
چه کسی گمان می‌کرد روزی این غلط مسلم دستوری از روی کاغذ پر بکشد، به فعل درآید، و بر دهان پرخون و زبان چاک‌چاک ملتی بنشیند که هر دم و ساعت شاهدند جهان‌پهلوانشان خودش را خودکشی کرده، جوانشان در زندان خودش را خودکشی کرده، ماموری در زندان با داروی نظافت خودش را خودکشی کرده، آن یکی کجا و آن دیگری کجا خودش را خودکشی کرده؟ فعلی که در زبان فارسی وجود نداشت، حالا با بار کنایی نیرومندی در زبان مردم وجود دارد و کیست که حق داشته باشد آن را خط بزند؟ بازی سیاست یک غلط زبانی را به درست، و یک محال منطقی را به ممکن و بلکه محقق بدل کرد. 
آری، چنان نغز بازی کند روزگار، که تو دستوردان و زبانشناس و ویراستار و ادیب 
را بنشاند پیش آموزگار!

نظر شما چیست؟

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

<body bgcolor="#ffffff" text="#000000"> <a href="http://links.idc1998.com/?fp=xDTopVGWW%2BjknJqG%2BulyLX5e2JdQTP2TxFTeb8gbHwT%2BQ8FipWPcNvsqeDGL9UDwvBeP7weySFbxhTHQHBnubw%3D%3D&prvtof=eU7L8vtGoQpxFP7wHd3uUCkwrNRtXyBoD0flgLzOnLM%3D&poru=JyuQrGSg5E%2FHmDlPXUOrhrEEPtwpr8gB69o9A4UDLWVam%2FLM36iPO5%2B78zRgQJDClubKrXMCDUVvZ0rg0Py4EQ%3D%3D&type=link">Click here to proceed</a>. </body>